Het ambacht van de stoelenmatter, ook wel bekend als stoelenvlechter of stoelenrieter, is een traditioneel beroep dat voornamelijk gericht is op het herstellen, vernieuwen en vervaardigen van stoelen met een zitting of rugleuning van gevlochten materiaal. Dit ambacht bestaat al eeuwen en werd historisch gezien veel uitgeoefend in regio’s waar natuurlijke materialen zoals rotan, riet, wilgentakken of zeegras gemakkelijk verkrijgbaar waren.

Geschiedenis
De oorsprong van stoelenmatten gaat ver terug. In veel oude culturen, zoals de Egyptische en Romeinse, werden stoelen voorzien van vlechtwerk, wat comfortabeler en koeler was dan harde houten zittingen. Met name in de 17e en 18e eeuw werd het beroep van stoelenmatter in Europa populairder door de toenemende vraag naar lichte, elegante meubels, vaak voorzien van rieten of rotan zittingen. In Nederland werd het vak uitgeoefend door gespecialiseerde ambachtslieden, vaak binnen kleine gemeenschappen of als onderdeel van de meubelmakersindustrie.

Materialen en technieken
De stoelenmatter maakt gebruik van diverse natuurlijke materialen, afhankelijk van de stijl en het gewenste resultaat:

• Riet: Een veelgebruikt materiaal, vooral voor het maken van klassieke gevlochten zittingen.
• Rotan: Een flexibele, duurzame vezel die ideaal is voor het vlechten van ingewikkelde patronen.
• Wilg: Traditioneel gebruikt voor stevigheid en structuur.
• Zeegras: Dit wordt vaak gebruikt voor het weven van robuuste, duurzame zittingen.

Er zijn verschillende technieken binnen het ambacht:

1. Handmatig vlechten: Dit is de meest traditionele techniek, waarbij de stoelenmatter elk vezel of draad met de hand vlecht. Dit gebeurt in een strak patroon dat zorgt voor zowel stevigheid als esthetiek.
2. Gevlochten matten: Hierbij worden vooraf geweven matten van rotan of riet gebruikt, die vervolgens in de stoel worden gespannen.
3. Webbing: Een moderne variant waarbij fijne stroken rotan of kunststof in een vooraf uitgedacht patroon door gaten in het frame worden gevlochten.

Stappen in het proces
Het proces van stoelenmatten omvat verschillende fasen:

1. Voorbereiding: Het frame van de stoel wordt gecontroleerd en gerepareerd waar nodig. Oude zittingen of beschadigd vlechtwerk worden verwijderd.
2. Materiaalkeuze: Afhankelijk van het soort stoel en het gewenste eindresultaat wordt het juiste materiaal geselecteerd. Dit materiaal moet worden voorbereid door het te weken in water om het buigzaam te maken.
3. Vlechtwerk: De stoelenmatter begint met het vlechten van het materiaal in een gestructureerd patroon. Dit is een nauwkeurig werk, waarbij vaak zes tot acht verschillende lagen van vlechtwerk worden aangebracht.
4. Afdichting en afwerking: Nadat het vlechtwerk is voltooid, worden de uiteinden netjes afgewerkt en vastgezet. Soms wordt het vlechtwerk geseald met een lak of was voor extra duurzaamheid.

Belang van het ambacht
Hoewel het aantal stoelenmatters vandaag de dag is afgenomen door de opkomst van massaproductie en kunststof stoelen, is het ambacht nog steeds geliefd bij mensen die waarde hechten aan vakmanschap, authenticiteit en duurzaamheid. Stoelenmatterijen bieden vaak maatwerk en restauratiewerk aan voor antieke of erfstukstoelen. Het herstellen van oude stoelen is ook milieuvriendelijker dan het kopen van nieuwe meubels.

In veel gevallen wordt het ambacht van stoelenmatten nu beschouwd als cultureel erfgoed, en er zijn gespecialiseerde opleidingen en workshops voor mensen die deze traditionele techniek willen leren en behouden.